Teksty

Agnieszka Tes
Medytacja, paradoksy i dźwięczność obrazu. O wystawie Simple Complexity Michała Misiaka (fragmenty):

"Ponad dwie dekady temu Misiak odkrył dla siebie linię. Ten swoisty, graficzny znak nieskończoności stał się dla niego odtąd elementarnym środkiem wyrazu, stałym składnikiem kompozycyjnym i przedmiotem malarskiego eksperymentu. Linia, przeważnie linia prosta, rytmicznie zwielokrotniana, interferująca umożliwia artyście przekroczenie uwarunkowań zmiennej natury codziennych percepcji i przejście na poziom relacji idealnych. Z kolei repetytywność obecna w samym procesie tworzenia połączona z koniecznością koncentracji i powściągnięcia ekspresji prowadzi do stanów zbliżonych do medytacji."

"Przedmiotem medytacji nie jest tu wyłącznie forma, sama bezznaczeniowa gra linii i optycznych efektów przez nie tworzonych. Misiak od początku zmierzał do swoistego medytowania/odnajdywania zasad uniwersalnych, w czym wydaje się zresztą spadkobiercą XX-wiecznych abstrakcjonistów sięgających do filozofii pitagorejsko-platońskiej i poprzez sztukę odnoszących się praw kosmosu. W kolejnych cyklach prac (np. Symetrie (S), obrazy oznaczone w tytule literą Z czy Interferencje (I)), wyraźna była dążność do ponadosobowej harmonii, do wyrażenia
ładu przenikającego Wszechświat, a znakomitym gwarantem zrealizowania tej aspiracji było wykorzystanie w niektórych płótnach słynnej matematycznej formuły złotego podziału i opracowanie na jej podstawie metody podziału płaszczyzny obrazu. Idealność układów
z czasem jednak coraz wyraźniej przełamywał artysta elementami przypadku (cykle: Chance (C), Random (R), Fluktuacje (F) i stopniowym odchodzeniem od symetrii. Struktura Wszechświata, jak podkreślał, powołując się na autorytet Michała Hellera, „jest cała poprzetykana przypadkami. Ale ich rozmieszczenie w tej strukturze nie jest przypadkowe. Są one istotną częścią <matrycy Wszechświata>”2. Z pozycji fascynacji pitagorejską koncepcją piękna i harmonii nastąpiło przesunięcie ku inspiracjom współczesną fizyką i awangardowymi technikami kompozytorskimi."

"Nie tylko poprzez zwrot ku uniwersalnym, kosmicznym inspiracjom, ale też przez fascynację muzyką i chęć zbliżenia do niej obrazu, malarstwo Michała Misiaka wydaje się łączyć pewne pokrewieństwo ze schedą XX-wiecznego abstrakcjonizmu. Postawa krakowskiego artysty także w tym zakresie wyróżnia się widoczną konsekwencją, zmierza do pogłębienia i rozwinięcia. Ogólną cechą jego niefiguratywnych dzieł jest dążność do przekroczenia materialności i to właśnie muzyka, najbardziej niematerialna ze sztuk, stanowi w tym względzie istotny punkt odniesienia. Na różnych etapach twórczości pojawiały się rozmaite impulsy od niej płynące, które korespondowały z aktualnymi poszukiwaniami. Na początku był to na przykład bachowski kontrapunkt, nieco później – aleatoryzm kontrolowany, należący do współczesnych metod kompozytorskich. Jednak, jak podkreśla sam malarz, nigdy jego zamiarem nie było znalezienie „jakichś ścisłych formuł, przekładających techniki kompozytorskie na formę wizualną”4. Nie wydaje się także, iż aspiruje on do odnajdywania plastycznych ekwiwalentów muzyki, zmierza raczej do jakościowego i skojarzeniowego zbliżenia malarstwa z dźwiękowym uniwersum."

Fragmenty tekstu opublikowanego w katalogu Michał Misiak Simple Complexity, wyd. MOLSKI gallery&collection, Poznań, 2023. Całość tekstu dostępna na stronie Magazynu Szum

Andrzej Stembarth Sawicki

W najogólniejszym ujęciu malarstwo Michała Misiaka jest zaliczane do nurtu geometrycznego. Mechanizm działania jego obrazów jest analogiczny do tego jakiego używali klasycy op – artu: przebieg blisko położonych równoległych, lub przecinających się gęsto linii, wprawia powierzchnię w wibrację, odsłaniając względność dwuwymiaru. Ujawniają się przestrzenie istniejące nie na zasadzie wzajemnego rozmieszczenia przedmiotów w perspektywie, nie „wymalowane na obrazie”, lecz wprost wyrażane przez obraz. Tym sposobem utwór malarski nie „przedstawia” ani nie „obrazuje” żadnego obiektu w swiecie widzialnym, lecz odnosi się do arche , do zasady podstawowej istnienia tego świata. No, w każdym razie, podstawowej według konceptu pitagorejczyków. A tą zasadą była liczba, a więc – proporcja, a więc – harmonia, a więc – złoty podział, a więc – symetria. Można powiedzieć, używając nie specjalnie odkrywczej metafory, że ostatnią dekadę twórczości Michała Misiaka objaśnia gwiazda pitagorejska – pentagram.
Mowa tu o pojęciach, czyli przedmiotach nie należących do zbioru bytów doznawalnych zmysłowo, lecz do świata umysłu i unaocznianych w drodze procesu twórczego. U podstaw takiego procesu leży kontakt autora z własnym umysłem. Potocznie, taki kontakt wprawdzie często zachodzi, lecz jest całkowicie, lub prawie całkowicie nieświadomy. W procesie twórczym niezbędna jest świadoma relacja z własnym umysłem. Niezwykle pracochłonne budowanie powierzchni obrazu, jest dla Michała Misiaka czynnością medytacyjną, czymś analogicznym do sypania mandali z kolorowych ziaren, lub do kaligrafii. Ta jednostajna, monotonna, lecz pełna skupienia praca otwiera przed artystą głębokie warstwy jego umysłu i pozwala mu wizualizować świat pojęć abstrakcyjny, czysty i sterylny, ale naznaczony ludzkim dotknięciem.

Tekst towarzyszący wystawie Michał Misiak Struktury dynamiczne, galeria Socato, Wrocław, 2013.